Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir? 2026 Düzenlemesi
Kısa cevap: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında kurulan hükmün hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m. 231/5). Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise uygulanabilir. Karar verilirse sanık beş yıl denetim süresine tâbi tutulur; bu sürede kasten yeni suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir (m. 231/10). Bu maddenin 5 ilâ 14. fıkraları 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girmiştir.
Son güncelleme: 4 Ağustos 2026 · Bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir.
Ceza yargılamasında en çok merak edilen kurumlardan biri olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kısa adıyla HAGB, 2026 yazında önemli bir değişiklik geçirdi.
Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7589 sayılı Kanun (kabul 16 Temmuz 2026, Resmî Gazete 31 Temmuz 2026, sayı 33326), Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin 5 ilâ 14. fıkralarının tamamını yeniden düzenledi. Kanunun 26. maddesi uyarınca bu hükümler yayımı tarihinde, yani 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi.
Bu yazıda kurumun güncel metne göre nasıl işlediği ele alınmaktadır.
HAGB Nedir, Beraatten Farkı Ne?
HAGB bir beraat kararı değildir. Mahkeme yargılamayı tamamlar, delilleri değerlendirir ve bir hüküm kurar; ancak bu hükmü açıklamayı erteler. Kanunun ifadesiyle HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.
Pratik anlamı şudur: denetim süresi başarıyla tamamlanırsa hüküm ortadan kalkar ve dava düşer. Ancak bu süre içinde şartlar ihlal edilirse hüküm açıklanır ve sonuçları doğar.
Sık karıştırılan üç kurum. HAGB, erteleme ve seçenek yaptırıma çevirme aynı şey değildir. Kanun bu ayrımı açıkça korumuştur: açıklanması geri bırakılan hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez (m. 231/7). Yani HAGB verildiğinde bu iki kurum devreye girmez.
Hangi Şartlarda Karar Verilebilir?
Kanun iki katmanlı bir süzgeç kurmuştur. Önce ceza sınırı, sonra sanığa ilişkin şartlar.
1. Ceza sınırı (m. 231/5)
Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası olmalıdır. Burada esas alınan, suçun kanundaki cezası değil, somut olayda hükmolunan cezadır. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.
2. Sanığa ilişkin şartlar (m. 231/6)
Üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması. Taksirli suçlardan mahkûmiyet bu şartı engellemez.
- Yeniden suç işlemeyeceği kanaati. Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak bu kanaate varmalıdır.
- Zararın tamamen giderilmesi. Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmelidir.
Üçüncü şart uygulamada en sık takılınan noktadır. Kanun burada bir esneklik tanımıştır: zarar derhal giderilemiyorsa, sanığın zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödeyerek tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m. 231/9).
Denetim Süresi: Beş Yıl
HAGB kararı verilirse sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur (m. 231/8). Bu süre içinde:
- Kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez;
- Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri belirleyebilir;
- Dava zamanaşımı durur.
Mahkemenin belirleyebileceği denetimli serbestlik tedbirleri şunlardır:
- Meslek veya sanat sahibi değilse, bunu sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesi;
- Meslek veya sanat sahibiyse, bir kamu kurumunda veya aynı işi yapan bir başkasının gözetiminde ücret karşılığı çalıştırılması;
- Belli yerlere gitmekten yasaklanması, belli yerlere devam etmekle yükümlü kılınması ya da takdir edilecek başka bir yükümlülüğü yerine getirmesi.
Denetim süresinin beş yıl olması, kurumun "cezasız kalma" değil, uzun süreli bir gözetim rejimi olduğunu gösterir.
Süre Sonunda Ne Olur?
Kaynak: 5271 sayılı CMK m. 231/10 ve 231/11 (7589 sayılı Kanunla değişik, yürürlük 31.07.2026).
| Durum |
Sonuç |
Denetim süresi başarıyla geçerse
(kasten yeni suç işlenmemiş, yükümlülüklere uyulmuş) |
Açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (m. 231/10). |
| Kasten yeni suç işlenirse veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa |
Mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine, ya da şartları varsa ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (m. 231/11). |
İkinci satırdaki takdir yetkisi kurumun en dikkat çekici yönüdür. İhlal hâlinde sonuç artık tek seçenekli değildir; mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek cezanın bir bölümünü infaz dışı bırakabilmektedir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme karşı itiraz yolu açıktır ve itiraz mercii, ancak bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir değerlendirme yapabilir.
Kanun Yolu: İstinaf
HAGB kararına karşı, CMK m. 272/3 hükümleri saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulabilir (m. 231/12). Bölge adliye mahkemesince verilen kararlar hakkında m. 286 hükümleri uygulanır.
HAGB kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyiz incelemesinde karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.
HAGB Adli Sicile İşler mi?
Hayır. HAGB kararı adlî sicile değil, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir (m. 231/13). Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde ve yalnızca maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
Pratik sonucu: HAGB kararı, işe girişte istenen adli sicil belgesinde görünmez. Kayıt tümüyle yok olmaz, ancak erişimi kanunla sınırlandırılmıştır. Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi ayrı bir konudur; bunun için adli sicil kaydının silinmesine ilişkin yazımıza bakabilirsiniz.
HAGB Hangi Suçlarda Uygulanmaz?
Kanun açık bir istisna getirmiştir (m. 231/14). HAGB hükümleri şu suçlar hakkında uygulanmaz:
- İşkence ve eziyet suçları;
- Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar.
Devam Eden Dosyalarda Hangi Metin Uygulanır?
Burada dikkatle yaklaşılması gereken bir nokta vardır. 7589 sayılı Kanun'un Geçici Madde 1'i, kanunla yapılan pek çok değişiklik için ayrıntılı geçiş kuralları getirmiştir: İcra ve İflâs Kanunu m. 114'teki açık artırmalar, idari yargıdaki kanun yolu değişiklikleri, adli tıp görev süreleri, Türk Medeni Kanunu m. 440 ve 444, Türk Ceza Kanunu m. 157-158, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 308, Türk Borçlar Kanunu m. 55 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 107 için ayrı ayrı düzenleme yapılmıştır.
Ancak Geçici Madde 1'de CMK m. 231'e ilişkin bir geçiş hükmü yer almamaktadır.
Açık soru. Geçiş hükmü bulunmadığından, hâlihazırda denetim süresinde olan veya yargılaması devam eden dosyalarda hangi metnin uygulanacağı, ceza muhakemesi kurallarının derhal uygulanması ilkesi ile lehe kanun uygulaması arasındaki dengeye göre belirlenecektir. Düzenleme 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdiği için yerleşik yargı uygulaması henüz oluşmamıştır. Devam eden bir dosyanız varsa, bu değerlendirmenin dosyanızın somut aşamasına göre yapılması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
HAGB ceza alınmadı anlamına mı gelir?
Hayır. Mahkeme yargılamayı tamamlar ve bir hüküm kurar; ancak bu hükmü açıklamayı erteler. Kanunun ifadesiyle HAGB, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Beraat kararından farklıdır.
HAGB denetim süresi kaç yıldır?
Beş yıldır (CMK m. 231/8). Bu süre içinde mahkeme, bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri de belirleyebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
Kaç yıla kadar ceza için HAGB verilebilir?
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise HAGB kararı verilebilir (m. 231/5). Esas alınan, suçun kanundaki cezası değil somut olayda hükmolunan cezadır.
Denetim süresinde suç işlersem doğrudan hapse mi girerim?
Mahkeme hükmü açıklar; ancak sonuç tek seçenekli değildir. Mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (m. 231/11). Bu karara itiraz edilebilir.
HAGB kararına itiraz mı istinaf mı?
HAGB kararına karşı, CMK m. 272/3 saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulur (m. 231/12). Denetim süresi ihlali üzerine açıklanan veya yeni kurulan hükme karşı ise itiraz yolu öngörülmüştür (m. 231/11).
HAGB adli sicilde görünür mü?
Hayır. HAGB kararları adlî sicile değil, kendilerine mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlara yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme erişebilir (m. 231/13).
Aynı kişiye ikinci kez HAGB verilebilir mi?
Denetim süresi içinde, kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez (m. 231/8). Ayrıca daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmak, HAGB'nin temel şartlarındandır (m. 231/6-a).
Zararı ödeyemiyorum, HAGB alamaz mıyım?
Zararın derhal giderilememesi tek başına engel değildir. Sanığın, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödeyerek tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m. 231/9).
HAGB ile erteleme arasındaki fark nedir?
HAGB'de hüküm açıklanmaz ve süre başarıyla geçerse dava düşer. Ertelemede ise mahkûmiyet hükmü kurulur ve açıklanır, yalnızca infazı ertelenir. Kanun bu ayrımı korumuştur: açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez (m. 231/7).
İşkence suçlarında HAGB uygulanır mı?
Hayır. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında HAGB hükümleri uygulanmaz (m. 231/14).
İlgili İçerikler
Yasal uyarı. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve belirli bir dava sonucu vaadi içermez. Aktarılan hükümler 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 7589 sayılı Kanunla değişik 231. maddesine dayanmaktadır (Resmî Gazete: 31 Temmuz 2026, sayı 33326). Düzenleme yenidir; yargı uygulaması zamanla şekillenecektir.