Anlaşmalı Boşanma Davası: Şartları, Protokolü ve Süreci (2026)
Kısa cevap: Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu protokolde düzenlenir; hâkim protokolü uygun bulmazsa değişiklik isteyebilir.
Son güncelleme: 17 Eylül 2026 · Bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir.
Eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın sonuçlarında uzlaşabildiği durumlarda en hızlı ve en az yıpratıcı yol anlaşmalı boşanmadır. Çekişmeli boşanmanın aksine taraflar mahkeme önünde uzun bir ispat sürecine girmez; çoğu zaman dava tek celsede sonuçlanır. Bu yazıda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu çerçevesinde anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolünü ve sürecini, Isparta boşanma avukatı olarak açıklıyoruz.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
Türk Medeni Kanunu'na göre anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması.
- Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi.
- Tarafların hâkim huzurunda boşanma iradelerini özgürce açıklaması.
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusundaki düzenlemenin (protokolün) hâkim tarafından uygun bulunması.
Hâkim, tarafların menfaatlerini ve özellikle çocukların yararını gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Boşanma Protokolünde Neler Yer Alır?
Anlaşmalı boşanmanın temeli, tarafların imzaladığı boşanma protokolüdür. İyi hazırlanmış bir protokol ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler. Protokolde genellikle şu konular düzenlenir:
- Velayet: Müşterek çocukların velayetinin kimde kalacağı.
- Kişisel ilişki: Çocukla velayeti almayan eş arasındaki görüşme günleri.
- İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım.
- Yoksulluk nafakası: Boşanmayla yoksulluğa düşecek eş lehine nafaka.
- Mal paylaşımı: Edinilmiş malların paylaşımı ve diğer mali hususlar.
- Maddi ve manevi tazminat: Tarafların bu yöndeki talep ve uzlaşıları.
Anlaşmalı boşanmanın şartları (TMK m. 166/3).Anlaşmalı Boşanma Süreci Nasıl İşler?
- Boşanma protokolü hazırlanır ve taraflarca imzalanır.
- Anlaşmalı boşanma dava dilekçesi ve protokol ile Aile Mahkemesi'ne başvurulur.
- Duruşmada hâkim tarafları bizzat dinler; iradelerin serbestçe açıklandığına ve protokolün uygun olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir.
- Karar kesinleştikten sonra boşanma nüfusa işlenir.
Süreç, çekişmeli boşanmaya kıyasla çok daha kısadır ve genellikle tek celsede tamamlanır.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Fark
Anlaşmalı boşanmada taraflar her konuda uzlaşmıştır ve süreç hızlıdır. Çekişmeli boşanmada ise taraflar boşanma ya da sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) konusunda anlaşamaz; kusur ve deliller mahkemede tartışılır, süreç uzar.
Kanuni Dayanak: Türk Medeni Kanunu m. 166/3
Anlaşmalı boşanmanın dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166'nın üçüncü fıkrasıdır. Madde şu düzeni kurar: evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu karine sayesinde taraflar kusur ispat etmek zorunda kalmaz.
Fıkranın son cümlesi çoğu içerikte atlanır ama pratikte belirleyicidir: bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı yolundaki genel kural uygulanmaz. Yani anlaşmalı boşanmada tarafların beyanı, çekişmeli davalardan farklı olarak doğrudan hükme esas alınabilir. Buna karşılık hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi zorunludur; bu nedenle duruşmaya katılım vekâletname ile aşılamaz.
Hâkim Protokolü Uygun Bulmazsa Ne Olur?
Hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. TMK m. 166/3 uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.
Taraflar değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma yolu kapanır; dosya çekişmeli boşanma olarak yürümeye başlar ve ispat yükü devreye girer. Uygulamada hâkimin en sık müdahale ettiği başlıklar iştirak nafakasının miktarı, kişisel ilişki günlerinin çocuğun yaşına uygunluğu ve velayet düzenlemesidir.
Karar Ne Zaman Kesinleşir?
Duruşmada boşanmaya karar verilmesi süreci bitirmez. Karar kesinleşmeden nüfusa işlenmez ve taraflar yeniden evlenemez. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 345 uyarınca istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve bu süre gerekçeli kararın (ilamın) usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar.
Anlaşmalı boşanmada taraflar zaten uzlaşmış olduğundan, süreyi beklemek yerine istinaf hakkından feragat ederek kararın daha erken kesinleşmesini sağlayabilirler. Kesinleşen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir.
Reddedilen Boşanma Davasından Sonra Bir Yıl Kuralı
Anlaşmalı boşanma sağlanamaz ve açılan dava reddedilirse yol kapanmaz. TMK m. 166'nın dördüncü fıkrası — 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle — şunu öngörür: boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Bu fıkrada sürenin başlangıcı ret kararının kesinleşmesidir; dava tarihi veya ayrılığın fiilen başladığı tarih değildir. Sürenin doğru hesaplanması için ret kararının kesinleşme şerhinin dosyaya alınması gerekir.
Karar kesinleşmeden nüfusa işlenmez.Anlaşmalı Boşanmada Sık Yapılan Hatalar
- Mal rejiminin tasfiyesini protokole hiç yazmamak. Protokolde açıkça düzenlenmeyen mal talepleri için sonradan ayrı bir dava açmak gerekebilir.
- Nafakayı artış ölçütü belirtmeden yazmak. Yıllık artış oranı kararlaştırılmazsa, ilerleyen yıllarda ayrıca nafaka artırım davası açmak gerekir.
- Duruşmaya katılmamak. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi kanunî zorunluluktur; vekil katılımı bunun yerine geçmez.
- Kararı kesinleştirmeden işlem yapmak. Kesinleşmeden nüfus kaydı değişmez ve yeniden evlenilemez.
- Kişisel ilişki günlerini belirsiz bırakmak. “Uygun zamanlarda” gibi ifadeler ileride icra edilebilir olmaz; gün, saat ve teslim yeri yazılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1 yıldan kısa evlilikte anlaşmalı boşanma olur mu?
Hayır. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şarttır. Bu süreden önce ancak çekişmeli boşanma yoluna gidilebilir.
Anlaşmalı boşanmada mahkemeye gitmek zorunlu mu?
Evet. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunludur; bu nedenle duruşmaya katılım gerekir.
Protokol sonradan değiştirilebilir mi?
Velayet ve nafaka gibi konularda, koşulların değişmesi halinde mahkemeye başvurularak uyarlama istenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için Isparta avukat büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Çelik Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu — Kutlubey Mah. Cengiz Topel Cad. 1006 Sk. No:31/1 Merkez/ISPARTA. Telefon: 0 554 842 15 37.
İlgili hizmet sayfamız: Isparta Boşanma Avukatı
Anlaşmalı boşanma hangi kanun maddesine dayanır?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3'e dayanır. Bu fıkraya göre evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Anlaşmalı boşanma kararı ne zaman kesinleşir?
İstinaf süresi iki haftadır ve gerekçeli kararın tebliğiyle başlar (HMK m. 345). Taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar daha erken kesinleşir. Kesinleşmeden boşanma nüfusa işlenmez.
Boşanma davası reddedilirse tekrar ne zaman dava açılabilir?
TMK m. 166/4 uyarınca ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Süre ret kararının kesinleşmesinden işlemeye başlar.
Hâkim protokoldeki nafakayı değiştirebilir mi?
Evet. TMK m. 166/3 uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya hükmolunur; kabul etmezlerse dava çekişmeli olarak yürür.
İlgili Makaleler