İş Kazası Geçiren İşçinin Hakları ve Tazminat Süreci
Kısa cevap: İş kazası geçiren işçi, SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği ve şartları varsa sürekli iş göremezlik geliri; işverenden ise kusuru oranında maddi ve manevi tazminat talep edebilir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, kusur incelemesinde belirleyicidir.
Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir.
İş kazaları, hem çalışan hem de işveren açısından ağır sonuçlar doğurabilen olaylardır. Bir iş kazası yaşandığında işçinin hangi haklara sahip olduğu, işverenin sorumluluğunun sınırı ve tazminat sürecinin nasıl işlediği çoğu zaman bilinmez. Bu yazıda, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde iş kazasında işçinin haklarını ve tazminat sürecini, Isparta iş hukuku avukatı olarak açıklıyoruz.
İş Kazası Nedir?
Hukuken iş kazası, sigortalının iş ilişkisi kapsamında, kanunda sayılan durumlarda meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence ya da ruhça engelli hâle getiren olaydır. Buna göre aşağıdaki hâllerde gerçekleşen olaylar iş kazası sayılır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar.
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle meydana gelen olaylar.
- İşçinin, işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda olanlar.
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında meydana gelen olaylar.
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda olanlar.
İş Kazasında İşverenin Yükümlülükleri
İşverenin başlıca iki temel yükümlülüğü vardır:
- Önleyici tedbirler: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği işveren, çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak için gerekli her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.
- Bildirim: Meydana gelen iş kazasını, kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirmek zorundadır. Ayrıca kolluğa da derhal bilgi verilmelidir.
İş Kazasında İşçinin Hakları
İş kazası geçiren işçi (veya vefat hâlinde hak sahipleri) iki ayrı kaynaktan hak talep edebilir:
1. SGK'dan Sağlanan Haklar
- Geçici iş göremezlik ödeneği: İstirahatli olunan dönem için ödenir.
- Sürekli iş göremezlik geliri: Kalıcı maluliyet (iş göremezlik) durumunda bağlanır.
- Sağlık hizmetleri: Tedavi ve protez/iyileştirme giderleri karşılanır.
- Ölüm geliri ve cenaze ödeneği: Vefat hâlinde hak sahiplerine sağlanır.
2. İşverene Karşı Tazminat Talepleri
SGK yardımları, işverenin kusurundan doğan zararın tamamını karşılamayabilir. İşçi, işverenin kusuru oranında ayrıca maddi ve manevi tazminat talep edebilir:
- Maddi tazminat: İş göremezlik nedeniyle uğranılan kazanç kaybı, tedavi giderleri vb. (SGK'nın karşıladığı kısım düşülerek).
- Manevi tazminat: Yaşanan acı ve elem için.
- Destekten yoksun kalma tazminatı: İşçinin vefatı hâlinde, desteğinden yoksun kalan yakınları için.
İş kazasında haklar iki ayrı kaynaktan doğar.İş Kazası Tazminat Davası Süreci
Tazminat davaları kural olarak İş Mahkemesi'nde görülür. İşçilik alacaklarından farklı olarak, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvurmak zorunlu değildir; dava doğrudan açılabilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/3). Süreçte:
- İşverenin ve varsa diğer tarafların kusur oranları bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- İşçinin sürekli iş göremezlik (maluliyet) derecesi tespit edilir.
- Kusur ve maluliyet oranına göre tazminat miktarı hesaplanır.
Tazminat talepleri kanunda öngörülen zamanaşımı sürelerine tabidir; hak kaybı yaşamamak için sürecin zamanında ve doğru yürütülmesi önemlidir.
İş kazasından sonra izlenen süreç.İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İşverenden istenecek maddi tazminat, mahkemenin görevlendirdiği hesap bilirkişisi tarafından hesaplanır. Hesap, işçinin kazadan önceki kazanç gücü ile kaza sonrası kalıcı kaybı karşılaştırılarak yapılır ve şu unsurlara dayanır:
Kaynak: Yargıtay 10. HD, 22.09.2025, E. 2024/13916, K. 2025/12198 ve 28.04.2026, E. 2025/15346, K. 2026/5773; Yargıtay 4. HD, 09.04.2025, E. 2025/2936, K. 2025/5442.| Unsur | Ne ifade eder? |
|---|
| Gelir | İşçinin gerçek ücreti. İspatlanamazsa asgari ücret, TÜİK verileri veya ilgili kurumlardan alınan emsal ücret gibi seçenekler karşılaştırılır. |
| Maluliyet (sürekli iş göremezlik) oranı | Kazanın çalışma gücünde yol açtığı kalıcı kayıp; SGK tarafından veya tespit davasıyla belirlenir. |
| Kusur oranı | İş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetince belirlenir; işveren kendi kusuru oranında sorumlu olur. |
| Bakiye ömür ve çalışma dönemleri | Kalan yaşam süresi TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre belirlenir; işlemiş ve işleyecek dönemler ile aktif ve pasif dönem ayrı hesaplanır. |
| SGK'nın ödedikleri | SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri, mükerrer ödemeyi önlemek için tazminattan düşülür. |
Örnek dosya (Yargıtay 10. HD, 22.09.2025): Dördüncü kat döşemesinden düşen işçide kusur işveren için yüzde 80, işçi için yüzde 20 olarak belirlenmiş; SGK'nın tespit ettiği yüzde 20,20 maluliyet oranı esas alınmıştır. Hesap bilirkişisi asgari ücret, TÜİK verisi, işçinin iddia ettiği ücret ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün bildirdiği emsal ücret olmak üzere dört ayrı seçenekle hesap yapmıştır. Hangi ücretin esas alınacağı, sonucu en çok değiştiren unsurlardan biridir.
Bu nedenle tazminatın "ne kadar" olacağı sorusunun tek bir cevabı yoktur: aynı maluliyet oranında bile ücret, yaş ve kusur dağılımı değiştikçe tutar önemli ölçüde farklılaşır.
Talep artırımında dikkat
Aynı kararda Yargıtay, davacının hesap raporuna itiraz etmeden talebini belirli bir tutara artırması ve bu yönde beyanda bulunması nedeniyle davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğunu kabul etmiş; sonradan yapılan güncel hesaba dayanan fazla talebe hükmedilmesini bozma sebebi saymıştır. Rapora itiraz ve talep artırımının zamanlaması bu yüzden önemlidir. 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan davalarda kısmi davada talebin yalnızca bir defa artırılabileceğini de unutmayın; ayrıntı için belirsiz alacak davası yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı: Dava Ne Zamana Kadar Açılabilir?
İşçinin iş kazası nedeniyle işverenden maddi tazminat istemi uygulamada on yıllık zamanaşımına tabi tutulmaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 22.09.2025 tarihli kararında, kaza tarihinden itibaren on yıllık süre dolmadan açılan davanın zamanaşımına uğramadığı yönündeki bölge adliye mahkemesi değerlendirmesini yerinde bulmuştur.
Bununla birlikte zamanaşımının başlangıcı ve süresi talebin türüne göre ayrıca değerlendirilmelidir; örneğin ölüm hâlinde hak sahiplerinin talepleri veya maluliyetin sonradan ortaya çıktığı durumlar farklı sonuçlar doğurabilir. Süre sınırına yaklaşılmışsa dava açmak için beklenmemelidir.
İşveren Kazayı Bildirmediyse: Tespit Davaları
İşveren kazayı SGK'ya bildirmemişse işçi, önce olayın iş kazası olduğunun tespitini dava yoluyla isteyebilir; maluliyet oranına ilişkin uyuşmazlık da ayrı bir tespit davasının konusu olabilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli kararına konu olayda işçi, işverenin bildirim yapmadığı kaza için önce iş kazası tespiti davası açmış, ardından maluliyet oranı yüzde 26 olarak tespit edilmiş ve tazminat davası bu tespitlere dayanılarak sonuçlanmıştır. Karar, SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değerinin işverenin kusuru oranında mahsup edildiği hesaplamayla onanmıştır.
İş kazasında tazminatın tahmini tutarını Yargıtay 10. Hukuk Dairesi yöntemiyle iş göremezlik tazminatı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İşe gidip gelirken kaza geçirdim, iş kazası sayılır mı?
İşverence sağlanan bir taşıtla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen kazalar iş kazası kapsamındadır. Servis dışı durumların değerlendirilmesi somut olaya göre yapılır.
SGK gelir bağladıysa ayrıca işverenden tazminat isteyebilir miyim?
Evet. SGK yardımları işverenin kusurundan doğan zararın tamamını karşılamıyorsa, aradaki fark için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
İş kazasını işveren bildirmezse ne olur?
Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren idari yaptırımlarla karşılaşabilir; ayrıca bu durum işçinin haklarını ortadan kaldırmaz.
İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
Hesap bilirkişisi; işçinin geliri, maluliyet oranı, işverenin kusur oranı, TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre bakiye ömür ile işlemiş ve işleyecek dönemleri esas alır. SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri tazminattan düşülür.
İş kazası tazminatında zamanaşımı ne kadar?
İşçinin işverenden maddi tazminat istemi uygulamada on yıllık zamanaşımına tabi tutulmaktadır; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 22.09.2025 tarihli kararında kaza tarihinden itibaren on yıl dolmadan açılan davanın zamanaşımına uğramadığı değerlendirmesini yerinde bulmuştur.
SGK'nın ödediği gelir tazminattan düşülür mü?
Evet. Mükerrer ödemeyi önlemek için SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri tazminattan mahsup edilir; Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli kararında, bu değerin işverenin kusuru oranında mahsup edildiği hesaplama onanmıştır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için Isparta avukat büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Çelik Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu — Kutlubey Mah. Cengiz Topel Cad. 1006 Sk. No:31/1 Merkez/ISPARTA. Telefon: 0 554 842 15 37.
İlgili hizmet sayfamız: Isparta İş Hukuku Avukatı
İlgili Makaleler