SEGBİS ve e-Duruşma ile Duruşmaya Katılma: Talep, Şartlar ve 31 Ekim 2026 İmza Değişikliği
Kısa cevap: Hukuk davalarında taraf veya avukatı, mahkemeden izin alarak duruşmaya ses ve görüntü aktarımıyla (e-Duruşma, halk arasında SEGBİS) katılabilir (HMK m. 149). Talep UYAP üzerinden, duruşmadan en az iki iş günü önce yapılır; hâkim en az bir iş günü önce karar verir. 31 Ekim 2026'dan itibaren uzaktan katılanlar için elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak; ancak ikrar, yemin, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulhte imza kuralı devam ediyor (7589 sayılı Kanun m. 22).
Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.
Davanız başka bir şehirde görülüyor, hastalık veya yaşlılık nedeniyle adliyeye gitmekte zorlanıyorsunuz ya da avukatınız aynı gün başka bir adliyede. Bu durumlarda duruşmaya bulunduğunuz yerden, görüntülü bağlantıyla katılmak mümkün. Hukuk yargılamasında bu sistemin resmî adı e-Duruşma; halk arasında ceza yargılamasındaki sistemin adıyla SEGBİS olarak biliniyor.
Konu şu sıralar ayrıca önemli: 7589 sayılı Kanun'la Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 149. maddesine eklenen yeni fıkra 31 Ekim 2026'da yürürlüğe giriyor ve uzaktan katılanlar için imza kuralını değiştiriyor. Aşağıda kimlerin, nasıl ve nereden katılabileceğini, talebin reddedilebileceği hâlleri ve 31 Ekim'den sonra neyin değiştiğini kanun ve yönetmelik metinleriyle açıklıyoruz.
SEGBİS ve e-Duruşma nedir?
HMK m. 149/1'e göre mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine, talep eden tarafın veya vekilinin aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına ve usul işlemleri yapabilmelerine karar verebilir. Mahkeme ayrıca tanığın, bilirkişinin veya uzmanın da bu yolla dinlenmesine karar verebilir (m. 149/2).
Uygulamanın ayrıntıları, 30 Haziran 2021 tarihli Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik'te düzenlenmiştir. Yönetmelik bu yöntemi "e-Duruşma", sistemin kendisini de UYAP'a entegre "e-Duruşma Sistemi" olarak adlandırır (m. 3).
SEGBİS mi, e-Duruşma mı? SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi), ceza yargılamasında kullanılan sistemin adıdır ve 2011 tarihli ayrı bir yönetmelikle düzenlenir. Bu yazı hukuk davalarını (boşanma, alacak, iş, kira, miras davaları vb.) konu alır; 31 Ekim 2026 değişikliği de Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na ilişkindir.
e-Duruşma talebi nasıl yapılır?
- Kim talep eder? Taraflardan biri veya vekili; kendisinin katılmasını ya da tanığın, bilirkişinin veya uzmanın bu yolla dinlenmesini gerekçesiyle birlikte isteyebilir (Yönetmelik m. 8/1).
- Nereden? UYAP mobil uygulamaları, avukat portalı veya vatandaş portalı üzerinden (m. 8/2).
- Ne zaman? Duruşma gününden en az iki iş günü önce (m. 8/2).
- Karar: Hâkim, duruşma gününden en az bir iş günü önce kabul veya ret kararı verir; bu karar kesindir (m. 9/1). Karar UYAP üzerinden veya diğer usullerle bildirilir (m. 9/4).
Bazı hâllerde mahkeme talep beklemeden de karar verebilir: tanık, bilirkişi veya uzmanın uzaktan dinlenmesi ile tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde ilgililerin dinlenmesi bunlardandır (HMK m. 149/2-3; Yönetmelik m. 10). İsticvap olunacak veya yemin edecek taraf mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyor ve bizzat gelemiyorsa, öncelikle e-Duruşma yoluyla isticvap olunur veya yemin ettirilir (m. 10/3).
Hukuk davalarında e-Duruşma talebinin işleyişi.
Talep hangi hâllerde reddedilebilir?
Yönetmelik m. 9/2'ye göre talep, gerekçesi gösterilerek şu hâllerde reddedilebilir:
- Talebin süresinde (en az iki iş günü önce) yapılmaması,
- Talebin hakkın kötüye kullanılması veya yargılamayı sürüncemede bırakma amacı taşıması,
- e-Duruşma yapılmasını zorlaştıran hukuki, fiilî veya teknik engellerin bulunması.
Öncelik tanınan kişiler: Hastalığı, yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle mahkemeye bizzat gelmekte zorlanması muhtemel taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililer talep ederse, öncelikle e-Duruşma yoluyla dinlenmelerine karar verilir (m. 9/3).
Duruşmaya nereden katılabilirsiniz?
Kaynak: Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik m. 11 ve 12.
| Kim? |
Nereden katılabilir? |
Kimlik tespiti |
| Taraf vekili (avukat) | Avukatlık bürosu, baronun belirlediği bölüm, adliyede ayrılan yer veya uygun başka bir yer | Güvenli elektronik imza veya mobil imza ile UYAP kayıtları |
| Taraf (avukatıyla birlikte) | Avukatıyla birlikte, avukatın katıldığı yerden (isticvap ve yemin hariç) | UYAP kayıtları incelenerek mahkemece |
| Taraf, tanık, bilirkişi, uzman | Bulunduğu yerdeki adliye veya ceza infaz kurumunda bu amaçla ayrılan yer | Orada görevli yazı işleri müdürü, zabıt kâtibi veya infaz kurumu görevlisi |
| Hasta, yaşlı veya engelli kişi | Bulunduğu mesken veya kurum | Güvenli elektronik imza veya mobil imza |
Katılım yeri her türlü etki ve yönlendirmeden uzak olmalı; kişinin yüz ifadeleri, tavır ve davranışları ile söyledikleri net biçimde izlenebilmelidir (m. 11/5). Katılan kişi, Bakanlığın belirlediği teknik kriterleri sağlamak ve belirlenen saatte sistemde hazır bulunmakla yükümlüdür (m. 17).
31 Ekim 2026'dan itibaren ne değişiyor?
7589 sayılı Kanun'un 22. maddesi, HMK m. 149'a üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere yeni bir fıkra ekliyor. Kanunun 26. maddesi uyarınca bu hüküm, yayımından (31 Temmuz 2026) üç ay sonra, yani 31 Ekim 2026'da yürürlüğe giriyor. Yeni HMK m. 149/4 şöyle:
"Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, 154 üncü maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde belirtilen ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma hâlleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz."
Pratik anlamı: uzaktan katılan kişi, bu altı işlem dışındaki beyanları için tutanağı ayrıca elle imzalamak zorunda kalmayacak. Bugünkü uygulamada yönetmelik, imza gereken durumlarda tutanağın e-Duruşmanın yapıldığı adliyeye gönderilip orada imza alınmasını ve tutanak aslının posta ile dosyaya iletilmesini öngörüyor (Yönetmelik m. 13/5). Kanun değişikliğiyle bu usulün uygulanacağı alan, yalnızca istisna olarak sayılan işlemlerle sınırlı hâle geliyor.
Yeni HMK m. 149/4: imza kuralı ve istisnaları.
İmza gereken işlemler nasıl yapılacak?
İkrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh için imza kuralı devam ediyor. Bu beyanlar HMK m. 154/3-ç uyarınca beyanda bulunana okunmak ve imzası alınmak kaydıyla tutanağa yazılır. Yönetmeliğe göre:
- Feragat, kabul ve sulh: e-Duruşma yoluyla bu yönde beyanda bulunulursa mahkeme yeni bir duruşma günü belirler; işlem o gün mahkeme huzurunda yenilenir ve tutanak beyanda bulunan tarafından imzalanırsa geçerli hâle gelir (m. 13/4).
- Diğer imza gereken hâller: Tutanak güvenli elektronik imzayla imzalanıp e-Duruşmanın yapıldığı adliyeye gönderilir, orada görevli yazı işleri müdürü veya zabıt kâtibi imzayı alır (m. 13/5). İmza, UYAP'a entegre güvenli elektronik imza ile de alınabilir (m. 13/6).
Yönetmeliğin kanun değişikliğine göre güncellenip güncellenmeyeceği henüz belli değildir. Kanun hükmü yönetmelikten üstün olduğundan, 31 Ekim'den sonra yukarıdaki istisnalar dışında elle imza aranmaması gerekir.
e-Duruşmanın hukuki sonucu ve kuralları
- Aynı hukuki sonuç: e-Duruşma, mahkeme huzurunda yapılan duruşma ile aynı hukuki sonuçları doğurur (Yönetmelik m. 13/1).
- Birden fazla avukat: Yalnızca talepte bulunan ve talebi kabul edilen vekiller katılabilir (m. 13/2).
- Belge sunma: Katılan taraf veya vekil UYAP üzerinden belge iletebilir (m. 13/7).
- Bağlantı kesilirse: Taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeple e-Duruşma yapılamazsa, dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin HMK m. 150/1 o taraf yönünden uygulanmaz (m. 13/9).
- Kayıt yasağı: e-Duruşma sırasında fotoğraf çekilemez, ses ve görüntü kaydı yapılamaz; aykırılıkta TCK m. 286 uygulanır (m. 14/2).
Örnek e-Duruşma talep metni
Talep UYAP üzerinden yapıldığından ayrı bir kâğıt dilekçe şart değildir; ancak gerekçenin açık yazılması kabul ihtimalini artırır. Aşağıdaki metin yalnızca bir örnektir, dosyanıza göre uyarlanmalıdır:
… MAHKEMESİ'NE · Dosya No: …
… tarihli duruşmaya, 6100 sayılı HMK m. 149/1 ve Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik m. 7 ve 8 uyarınca, … [bulunulan yer] üzerinden e-Duruşma Sistemi ile katılmama izin verilmesini talep ederim.
Gerekçe: … [ör. mahkemenin bulunduğu il dışında ikamet, sağlık durumu (rapor ekte), aynı gün başka adliyede duruşma]
Ad Soyad / Vekil · İmza (e-imza) · Tarih
Sıkça Sorulan Sorular
SEGBİS ile duruşmaya katılma talebi ne zaman yapılır?
Hukuk davalarında e-Duruşma talebi, UYAP mobil uygulamaları, avukat veya vatandaş portalı üzerinden duruşma gününden en az iki iş günü önce yapılır. Hâkim en az bir iş günü önce karar verir ve bu karar kesindir (Yönetmelik m. 8 ve 9).
Avukatım olmadan e-Duruşmaya katılabilir miyim?
Evet, taraf da talepte bulunabilir. Avukatı olmayan taraf, kural olarak bulunduğu yerdeki adliyede bu amaçla ayrılan yerden katılır ve kimliği orada görevli personel tarafından tespit edilir. Hastalık, yaşlılık veya engellilik hâlinde bulunduğu mesken veya kurumdan katılmasına karar verilebilir (Yönetmelik m. 11 ve 12).
31 Ekim 2026'dan sonra tutanağı imzalamam gerekecek mi?
Kural olarak hayır. Yeni HMK m. 149/4 uyarınca uzaktan katılanlar hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz. İstisnalar ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulhtür; bu işlemlerde imza kuralı devam eder.
e-Duruşma talebim reddedilirse ne olur?
Ret kararı kesindir (Yönetmelik m. 9/1); bu durumda duruşmaya bizzat katılmanız veya vekil aracılığıyla temsil edilmeniz gerekir. Ret sebepleri süresinde talep yapılmaması, hakkın kötüye kullanılması ve e-Duruşmayı zorlaştıran hukuki, fiilî veya teknik engellerdir.
Bağlantı koparsa davam düşer mi?
Taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerle e-Duruşma yapılamazsa, o taraf yönünden dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin HMK m. 150/1 uygulanmaz (Yönetmelik m. 13/9). Kesinti beyanların anlaşılmasını güçleştirirse e-Duruşma yeniden açılır, sorun sürerse gerekçesi tutanağa yazılarak sonlandırılır (m. 13/8).
Tanık SEGBİS ile dinlenebilir mi?
Evet. Mahkeme resen veya taraflardan birinin talebi üzerine tanığın, bilirkişinin veya uzmanın bulundukları yerden ses ve görüntü aktarımıyla dinlenmesine karar verebilir (HMK m. 149/2). Tanık, bulunduğu yerdeki adliyede bu amaçla ayrılan yerden katılır.
İlgili İçerikler
Av. Arb. Muhammed Çelik
Isparta Barosu'na kayıtlı avukat ve Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı arabulucu. 2017'den bu yana Isparta'da faaliyet gösteren büromuz, Isparta dışındaki mahkemelerde görülen dosyalarda da hukuki destek sunmaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kaynaklar: 6100 sayılı HMK m. 149, 150, 154; 7589 sayılı Kanun m. 22 ve 26; Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik (RG 30.06.2021).